Devlet, Toplum ve Dünya TarihiFeudalism; Latince feudum ile ilişkili

Feodalizm

Etimoloji: Orta Çağ Latincesindeki feudum (“fief, belirli bir tasarruf/gelir birimi”) çevresindeki terminolojiden modern tarihçilikte türemiş terim.

Kavramsal Tanım

Özellikle Orta Çağ Avrupa'sındaki toprak, askerî hizmet, himaye ve yerel iktidar ilişkilerini açıklamak için geliştirilmiş; kapsamı ve geçerliliği tarihçiler arasında tartışılan model.

Tarihsel ve Bilimsel Analiz

Feodalizm bazen bir lord ile vasal arasındaki hizmet ve gelir ilişkisini, bazen de aristokratik egemenlik ve köylü üretimi üzerine kurulu geniş bir toplum düzenini anlatmak için kullanılır. Bu tanımlar aynı değildir. Fief, vasallık, serflik ve malikâne ekonomisi gibi kurumlar farklı tarih ve bölgelerde birbirine her zaman aynı biçimde bağlanmadı.

Özellikle Susan Reynolds ve başka araştırmacılar, Orta Çağ belgelerindeki çok çeşitli yerel ilişkileri sonradan oluşturulmuş tek bir “feodal sistem” içinde toplamanın sorunlarını göstermiştir. Osmanlı tımarını veya dünyanın herhangi bir yerindeki toprak tahsisini doğrudan Avrupa feodalizminin kopyası saymak da doğru değildir. İki yapı arasında karşılaştırma yapılabilir ama hukukî statüleri, askerî yükümlülükleri ve vergi düzenleri ayrıca incelenmelidir.

Tarihsel Arka Plan & Dönemselleştirme

“Feodalizm” geçmişte yaşayan toplumların kendilerini tanımlamak için kullandığı yekpare bir dönem adı değildi; modern tarihçilikte şekillendi. 20. yüzyılda Marc Bloch ve F. L. Ganshof farklı kapsamlarla kullandıkları modeller geliştirdi. 20. yüzyıl sonundan itibaren kaynakların yeniden değerlendirilmesi, kavramın kapsamına ciddi eleştiriler yöneltti. Güncel Orta Çağ tarihçiliğinde kavramı sınırlı biçimde kullananlar da ondan kaçınmayı tercih edenler de bulunur.

Kaynakça & Referanslar