İmparatorluk
Etimoloji: Latince imperium (“komuta ve yönetme yetkisi”) kökünden gelen terim; Türkçe imparatorluk, farklı devlet geleneklerini karşılaştırmada kullanılan modern adlandırmadır.
Kavramsal Tanım
Farklı bölgeler ve topluluklar üzerinde merkezî veya çok katmanlı otorite kuran, genişleme ve çeşitliliğin yönetimiyle ilişkilenen siyasal örgütlenme biçimi.
Tarihsel ve Bilimsel Analiz
İmparatorluk yalnızca büyük toprak parçasına sahip bir devlet demek değildir. Siyasal merkez ile tabi bölgeler arasındaki güç eşitsizliği, farklı hukukî statüler, vergi toplama ve askeri yükümlülükler imparatorluk yönetiminin önemli unsurları olabilir. Bazı imparatorluklar doğrudan atanan görevlilerle, bazıları ise yerel hanedanlar ve aracılar üzerinden yönetim kurdu. Dinî ve dilsel çeşitlilik imparatorlukların önemli özelliklerindendir; fakat her imparatorluğun bu çeşitliliği aynı biçimde düzenlediği söylenemez.
İmparatorluk ile ulus devlet kavramları aynı dönemde doğmuş iki zıt kategori değildir. İmparatorluklar tarih boyunca farklı yönetim ilkelerini birleştirmiş; modern dönemde bazı ulus devletler de imparatorluk ilişkilerine katılmıştır. Kavramı yalnızca Roma'ya veya sömürgeci Avrupa güçlerine özgü saymak karşılaştırmalı tarih imkânını daraltır.
Tarihsel Arka Plan & Dönemselleştirme
Ahameniş, Roma, çeşitli Çin hanedanları, Osmanlı, Babür ve Avrupa denizaşırı imparatorlukları farklı siyasal gelenekler içinde incelenir. Modern tarih yazımında imparatorluk tarihi, sadece fetihlerin kronolojisini değil merkez-çevre ilişkilerini, müzakereyi, hukukî statüleri, direnişi ve kültürel etkileşimi de araştırır. İmparatorlukların sona erişi bazen ani bir yıkılış, bazen kurumların dönüşümü veya yeni siyasal toplulukların ortaya çıkışıyla gerçekleşir.
Kaynakça & Referanslar
- • Empires in World History: Power and the Politics of Difference - Jane Burbank ve Frederick Cooper (2010), Princeton University Press
- • Colonialism - Stanford Encyclopedia of Philosophy, (güncellenen çevrimiçi madde)