Ortodoksi
Etimoloji: Yunanca orthós (“doğru”) ve dóxa (“görüş, inanç”) öğeleri.
Kavramsal Tanım
Bir dinî topluluğun veya yetkili kurumun doğru ve kabul edilebilir öğreti olarak tanımladığı inançlar bütünü; Hristiyanlıkta ayrıca belirli kilise geleneklerini adlandırmak için kullanılır.
Tarihsel ve Bilimsel Analiz
Ortodoksi, inançların kendi içinde taşıdığı evrensel bir doğruluk derecesini ölçen tarafsız bir bilimsel ölçek değildir; toplulukların öğreti sınırlarını nasıl belirlediğini ifade eder. Bu sınırlar metin yorumları, ibadet uygulamaları, dinî kurumlar ve otorite ilişkileri aracılığıyla şekillenir. Bir grubun “ortodoks” dediği görüş, başka bir grubun geleneğinde farklı konumlandırılabilir.
Hristiyanlık tarihi bağlamında kavram, heresi ve heterodoksi ile birlikte düşünülür. Bununla birlikte “Doğu Ortodoks Kiliseleri” gibi özel kurum adları ile genel anlamdaki “ortodoks öğreti” birbirine karıştırılmamalıdır. Tarihçi, belirli bir dönemin iç tartışmalarını sonraki yüzyıllarda yerleşen sonuçlarla geriye doğru okumaktan kaçınır.
Tarihsel Arka Plan & Dönemselleştirme
MS 2. yüzyıldan itibaren bazı Hristiyan yazarlar, kabul edilebilir öğretilerle rakip yorumlar arasındaki sınırları daha açık biçimde tartıştı. 4. ve 5. yüzyıldaki konsiller ve imparatorluk politikaları, bazı tanımların kurumsallaşmasında etkili oldu. Ancak tüm Hristiyan topluluklar aynı kararları aynı biçimde kabul etmedi; farklı kilise gelenekleri varlığını sürdürdü.
Kaynakça & Referanslar
- • Orthodoxy - Richard Flower (2020), Oxford Classical Dictionary
- • The Definition and Enforcement of Orthodoxy - Pauline Allen (2008 çevrimiçi), The Cambridge Ancient History