Hattuşa
Anıtsal kapıları, 6 kilometreyi aşan surları, onlarca tapınağı ve devlet arşivleriyle Hitit İmparatorluğu'nun başkenti.
Neden Önemli?
Hattuşa, MÖ 17. yüzyıldan MÖ 12. yüzyıl başlarına kadar Ön Asya'nın en büyük siyasi güçlerinden biri olan Hitit Devleti'nin başkenti olarak Tunç Çağı imparatorluk mimarisini ve şehir planlamasını en geniş ölçekte yansıtan merkezdir.
Kentten çıkarılan 30.000'den fazla çivi yazılı kil tablet (Kadeş Barış Antlaşması'nın kil nüshası, yasalar, kral yıllıkları ve sekiz farklı dildeki ritüel metinleri), Anadolu ve Doğu Akdeniz diplomasi, hukuk ve din tarihinin birincil arşivini oluşturur.
Bildiklerimiz
- Kent; Büyük Tapınak'ın bulunduğu Aşağı Şehir, onlarca tapınak temelinin yer aldığı Yukarı Şehir ve kraliyet sarayının bulunduğu Büyükkale'den oluşur.
- Aslanlı Kapı, Kral Kapısı ve Yerkapı poternli (yeraltı tünelli) sfenksli sur sistemi MÖ 13. yüzyıl Hitit savunma ve sembolik mimarisini temsil eder.
- Nişantepe'deki Luvice hiyeroglif yazıt, son Hitit kralı II. Şuppiluliuma'nın icraatlarını kaydeder.
- Hitit başkenti MÖ 1200 civarında kademeli olarak terk edilmiş, Demir Çağı'nda Frig yerleşimine sahne olmuştur.
Tartışılanlar
- Yukarı Şehir'deki 30'a yakın tapınak planlı yapının tamamının aynı anda mı kullanıldığı yoksa farklı evreleri mi temsil ettiği.
- Kentin MÖ 1200 civarında terk edilmesinde dış saldırılardan ziyade saray içi bölünme, kıtlık ve başkentin önceden boşaltılması sürecinin ağırlığı.
- Yerkapı piramidal taş döşemesinin ve Güney Kale önündeki odaların kesin törensel işlevleri.
Araştırma Tarihi
1834
Charles Texier kalıntıları inceleyerek plan ve çizimlerini yayımladı.
1906
Hugo Winckler ve Theodor Makridi kazılarında bulunan çivi yazılı arşivler kentin Hitit başkenti Hattuşa olduğunu kesinleştirdi.
1915
Bedřich Hrozný Boğazköy tabletlerinden Hititçeyi çözerek Hint-Avrupa dil ailesine ait olduğunu kanıtladı.
1931
Alman Arkeoloji Enstitüsü (Kurt Bittel, ardından Peter Neve, Jürgen Seeher ve Andreas Schachner) kesintisiz kazıları başlattı.
1986
Hattuşa ve yakınındaki Yazılıkaya Kaya Tapınağı ortak miras alanı olarak UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.