Perge
Helenistik yuvarlak kuleleri, ortasından su kanalı geçen sütunlu caddesi, stadyumu ve zengin Roma heykeltıraşlık okuluyla Pamfilya'nın başkentlerinden biri.
Neden Önemli?
Hitit Kralı IV. Tuthaliya ile Tarhuntassa Kralı Kurunta arasındaki tunç tablet antlaşmada (MÖ 13. yüzyıl) "Parha" kenti ve "Kastaraya" (Kestros/Aksu) ırmağı olarak anılan Perge, Pamfilya ovasının Tunç Çağı'ndan Roma İmparatorluğu'na uzanan en köklü kentsel merkezidir.
Kuzeydeki Akropol eteklerindeki anıtsal Kestros çeşmesinden (Nymphaion) doğup 300 metrelik Sütunlu Cadde'nin tam ortasındaki taş kanallardan çağlayarak akan su sistemi, kentin kadın hayırsever yöneticisi Plancia Magna'nın yaptırdığı onur kapısı ve Perge heykel atölyelerinden çıkan yüzlerce mermer heykel Roma dönemi refahını gözler önüne serer.
Bildiklerimiz
- Akropolde yapılan derin sondajlar Erken Tunç Çağı'ndan başlayan yerleşimi ve Hitit metinlerindeki "Parha" ile örtüşen Geç Tunç Çağı varlığını doğruladı.
- MÖ 3. yüzyılda inşa edilen at nalı avlulu ve iki yuvarlak kuleli Helenistik Güney Kapı, Antik Çağ savunma mimarisinin ayakta kalan en etkileyici örneklerindendir.
- 12.000 kişilik Perge Stadyumu, kemerli alt galerilerindeki dükkanlarla birlikte Anadolu'da Afrodisias'tan sonra en iyi korunmuş antik stadyumdur.
Tartışılanlar
- Troya Savaşı sonrasında Akhalı kahinler Mopsos ve Kalkhas'ın kenti kurduğunu anlatan Yunan "Nostoi" (Dönüş) efsanelerinin Geç Tunç–Erken Demir Çağı göçleriyle tarihsel ilişkisi.
- Perge heykeltıraşlık atölyelerinin yerel mermer yerine Dokimeion (İscehisar) ve Prokonnesos (Marmara) mermerlerini işleyerek oluşturduğu ticari ağın organizasyonu.
Araştırma Tarihi
1946
Türk Tarih Kurumu adına Arif Müfid Mansel başkanlığında Perge'de ilk sistemli kazılar başlatıldı.
1975–1987
Türkiye'nin ilk kadın arkeoloğu Jale İnan başkanlığında Güney Hamamı ve heykel galerileri kazıldı; yurt dışına kaçırılan "Yorgun Herakles" heykelinin alt yarısı bulundu (üst yarısı 2011'de ABD'den iade edildi).
1988–2012
Haluk Abbasoğlu yönetiminde Akropol sondajları, Sütunlu Cadde ve Batı Nekropolü kazıları yürütüldü.
2009
Perge Arkeolojik Alanı UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı; 2012 sonrasında çalışmalar Antalya Müzesi ve Sedef Çokay Kepçe başkanlığında sürdürüldü.