Sayburç
Modern köy evlerinin altında keşfedilen, yan yana dizilmiş insan ve yırtıcı hayvan kabartmalarıyla anlatısal Neolitik sanatın en erken örneklerinden birini sunan yerleşim.
Neden Önemli?
Sayburç, Çanak Çömleksiz Neolitik dönemde tekil sembollerin ötesine geçilerek figürlerin birbirleriyle etkileşim içinde betimlendiği "öyküleyici/anlatısal" (narrative) sahne kurgusunun bilinen en erken örneklerinden birini barındırıyor.
Göbeklitepe ve Karahantepe ile aynı kültürel havzada yer alan yerleşimde hem ana kayaya oyulmuş dairesel kamusal yapının hem de taş duvarlı konutların bir arada bulunması, Taş Tepeler topluluklarının yerleşik köy düzenini doğruluyor.
Bildiklerimiz
- 11 metre çapında, ana kayaya oyulmuş kamusal yapının iç duvar seki yüzünde yaklaşık 3,7 metre uzunluğunda kabartmalı bir pano ortaya çıkarıldı.
- Panoda iki leopar arasında fallusunu tutan yüksek kabartma bir insan figürü ile boğayla yüzleşen ikinci bir insan figürü yan yana işlenmiş durumda.
- Kamusal yapının hemen yakınında Neolitik döneme ait dörtgen planlı konut temelleri ve Roma dönemi kalıntıları belgelendi.
Tartışılanlar
- Beş figürlü kabartma dizisinin tek bir mitolojik öyküyü mü yoksa erginlenme/kuşak aktarımı ritüelini mi temsil ettiği.
- Sayburç'taki sahne kurgusunun Göbeklitepe ve Karahantepe'deki dikilitaş ikonografisiyle tam kronolojik ilişkisi.
Araştırma Tarihi
2021
Eylem Özdoğan başkanlığında İstanbul Üniversitesi ve Şanlıurfa Müzesi işbirliğiyle Taş Tepeler Projesi kapsamında kazılar başladı.
2022
Anlatısal taş kabartma panosu uluslararası hakemli Antiquity dergisinde yayımlanarak bilim dünyasına tanıtıldı.
2023–2024
Köy içindeki kamulaştırma çalışmalarının ardından konut alanları ve kamusal yapının devamı açığa çıkarıldı.